កម្ពុជា និង វៀតណាម មានបង្គោលព្រំដែន ១២៤ បង្គោល តាំងពីឆ្នាំ ១៨៧៣

ប្រភព ៖​ លោក ឌី ការ៉េត

អនុប្រធានគណៈកម្មាធិការព្រំដែនកម្ពុជា

ប្រចាំប្រទេសបារាំង និង ក្នុងពិភពលោក

ប្រភព៖ Facebook 

យ៉ោងតាមលិខិតមួយច្បាប់ ចុះហត្ថលេខាដោយលោក ឌី ការ៉េត ធ្វើ នៅទីក្រុងប៉ារីស ចុះថ្ងៃទិ ១៤ សីហា ២០១៥ ផ្ញើរជូនទៅ នាយកការផ្សាយនៃវិទ្យុអាសុីសេរី ជាភាសាខ្មែរ ដូចមានភ្ជាប់មកជាមួយស្រាប់។ 

សូមកត់សំគាល់ ចំណុចសំខាន់ៗជាប្រវត្តិសាស្រ្ត នៃលិខិតនេះដូចតទៅ៖

ថ្ងៃទី១៥ កក្កដា ១៨៧៣ អនុសញ្ញា បារាំង-កម្ពុជា បានចែងជាអាទិ៍ថា  " នឹងត្រូវមានការបោះបង្គោល កំណត់ ព្រំដែនកម្ពុជា-កូសាំងសុីន-បារាំង ចំនួន ១២៤ " ដោយមានការបញ្ជាក់ជាស្រេច នៅទីកន្លែងដែលគេ ត្រូវបោះបង្គោលទាំង ១២៤ នោះ។ អនុសញ្ញា បារាំង-កម្ពុជា នេះ ត្រូវបានគេចំលងទុកក្នុងសៀវភៅ លោក សារិន ឆាត ស្តីពី "ព្រំដែននៃកម្ពុជា" ចេញឆ្នាំ ១៩៦៦ ទំព័រ ២០២ ។ 

ថ្ងៃទី១៩ កក្កដា ១៩៩៣ សម្តេច នរោត្តម សីហនុ ក្នុងនាមព្រះអង្គជា ប្រមុខរដ្ឋនៃកម្ពុជា និងជាប្រធាននៃ ក្រុមប្រឹក្សាជាតិជាន់ខ្ពស់ បានសរសេរលិខិតមួយទៅប្រាប់ សម្តេច នរោត្តម រណឬទ្ធិ និង លោក ហ៊ុន សែន ជាសហនាយកនៃរដ្ឋាភិបាលបណ្តោះអាសន្ន ដែលប្រុងទៅជួបមេដឹកនាំយួន នាទីក្រុងហាណូយ ថា អោយលោកទាំងពីរ សុំអោយរដ្ឋាភិបាលយៀកណាម "យកបង្គោលព្រំដែនទាំងអស់ រវាង កម្ពុជា-យៀកណាម មកដាក់ដាំនៅទីកន្លែងដើមវិញ"។ យើងយល់ថា "បង្គោលព្រំដែនទាំងអស់" ដែលសម្តេច នរោត្តម សីហនុ បានលើកឡើងនេះ គឺ លោកដៅលើបង្គោលចំនួន ១២៤ ខាងលើនេះ។

ថ្ងៃទី ១១ តុលា ឆ្នាំ ២០០៥ លោក សុខ អាន ឧបនាយករដ្ឋមន្រ្តី ក៏បានបញ្ជាក់នៅក្នុងរដ្ឋសភា ថា បង្គោល ព្រំដែនដីគោករវាង កម្ពុជា-យៀកណាម ក្នុងផ្នែកអតីតកូសាំងសុីន មានចំនួន ១២៤ ដែរ ។ ការបញ្ជាក់នេះត្រូវ បានសរសេរទុកក្នុងសៀវភៅតូចមួយ បោះពុម្ភដោយទីស្តីការគណរដ្ឋមន្រ្តី នាទីក្រុងភ្នំពេញ ចុះខែ មករា ២០០៧ ទំព័រ ៣៧។ 

បញ្ហានៃបង្គោលព្រំដែនទាំង ១២៤ នេះ ត្រូវបានលើកយកមក ចោទជាសំនួរដោយលោក កែម ឡី អ្នកវិភាគ ការវិវឌ្ឍន៏សង្គម នៅក្នុងទំព័រ Facebook ផ្លូវការរបស់លោក ដូចខាងក្រោមនេះ ៖ 

តើនណា អាចឆ្លើយសំនួរទាំង៥ របស់ លោក កែម ឡី? 

(សូមយុវជនកម្ពុជា តាមដាន ដោយយកចិត្តទុកដាក់ កំុបីធ្វេសប្រហែលឡើយ យើងនឹងស្វែងរក ចំលើយ និងដំណោះស្រាយទាំងអស់ គ្នា)

ពិធីការស្តីពីការកំណត់ព្រំប្រទល់ និង ឧបសម្ព័ន្ធ នៃសន្ធិសញ្ញា ចុះថ្ងៃទី ២៣ មិនា ១៩០៧

ដកស្រង់ចេញពី៖ សៀវភៅ គណៈកម្មាធិការព្រំដែនកម្ពុជា 
បោះពុម្ភលើកទី២ ដោយលោក ស៊ាន ម៉ាសាវ៉ាង 
អគ្គលេខាធិការ គណៈកម្មាធិការព្រំដែនកម្ពុជា 

ដើម្បីសម្រួលដល់កិច្ចការគណៈកម្មការ ដែលបានគ្រោងទុកហើយតាម ប្រការបួន នៃសន្ធិសញ្ញាចុះ ហត្ថលេខា នាថ្ងៃនេះ និង ដើម្បីជៀសវាង ការលំបាក ដែលអាចនឹងកើតមានក្នុងការកំរិតព្រំប្រទល់ ន៎ុះ រដ្ឋាភិបាលបារាំង និង រាជរដ្ឋាភិបាលព្រះចៅប្រទេសសៀម បានព្រមព្រៀងចុះសម្រុងគ្នា ដូចតទៅ៖ 

មាត្រាមួយ ៖ ព្រំប្រទល់រវាងប្រទេសឥណ្ឌូចិនបារាំងសែស និង ប្រទេសសៀម ចាប់ផ្តើមចេញពីមាត់សមុទ្រ តាមចំណុចមួយនៅចំពីមុខ "កោះគុត" ត្រង់កំពូលខ្ពស់បំផុត។ វាចេញពីចំណុចនេះ ឆ្ពោះទៅទិស ឥឦសាន បន្តរហូតទៅដល់ កំពូលភ្នំក្រវាញ។ ត្រូវបញ្ជាក់ថា ទោះជាក្នុងករណីណាក៏ដោយ ជំរាលភ្នំនៅខាងកើតទាំងអស់នោះ មួយអន្លើ ដោយជល សីមា ខ្លងកោប៉ោ ត្រូវតែនៅជារបស់ ប្រទេសឥណ្ឌូចិនបារាំងសែស។ ព្រំប្រទល់នេះ បត់បែនតាម កំពូលភ្នំក្រវាញ តម្រង់ទៅទិលខាងជើងរហូតដល់ ភ្នំធំ លើបន្ទាត់ចែក ទឹក សំខាន់ទី១ រវាងស្ទឹងដែលហូរចាក់ទៅឈូងសមុទ្រសៀម និងស្ទឹងនានា ដែលហូរចាក់ទៅទន្លេសាប។ ចាប់ពីភ្នំមកព្រំប្រទល់នេះ តំបូងបង្អស់បែរតម្រង់ ទៅទិសពាយ័ព្យ រួចបានតម្រង់ទៅទិសខាងជើង ដែលជាព្រំប្រទល់បច្ចុប្បន្ន រវាងខេត្ត បាត់ដំបង មួយផ្នែក និង ព្រំប្រទល់ខេត្ត ចន្ទតាប៊ុន ជាមួយ ក្រាត មួយផ្នែកបន្តរហូតទៅដល់ចំណុច ដែលព្រំប្រទល់នេះកាត់ពុះ ស្ទឹងឈ្មោះ ណាយសាយ ។ ដូច្នេះវាត្រូវបត់បែនតាម លំបត់ស្ទឹង នេះរហូតទៅដល់កន្លែង ប្រសព្វមុខជាមួយ ស្ទឹង សេរីសោភ័ណ ហើយបន្តតាមស្ទឹងនោះឡើងទៅ ដល់ចំណុចមួយចំងាយ ១០ គីឡូម៉ែត្រ នៅខាងក្រោយ ក្រុង អារញ្ញ ។ ទីបំផុត ចាប់ពីចំណុចនេះទៅ វាបន្តជាបន្ទាត់ត្រង់ភ្លឹងរហូតទៅដល់ ចំណុចមួយនៅ ខ្នងភ្នំដងរែក ចំកណ្តាល ច្រកឈ្មោះ ចុងតាកោះ និង ចុងសាមេត ។ សូមបញ្ជាក់ថា បន្ទាត់ត្រង់នេះ ត្រូវទុកអោយមាន ផ្លូវបើកបរបាននៅក្នុងប្រទេសសៀម ក្នុងការទាក់ទងផ្ទាល់រវាង អារញ្ញ និង ចុងតាកោះ ។ ចាប់ពីចំណុចខាងលើនេះ នៅលើ កំពូលភ្នំដងរែក ទៅព្រំប្រទល់ ត្រូវបត់បែនតាមបន្ទាត់ចែកទឹក រវាងទំនាប (Bassin) ទន្លេសាប និង ទន្លេមេគង្គ មួយផ្នែក និង ទំនាប ទន្លេណាមមីន មួយផ្នែក ហើយចាក់ទៅដល់ ទន្លេមេគង្គ ពីខាងក្រោម ទន្លេ ប៉ាកមួន ត្រង់កន្លែងប្រសព្វមុខ ទន្លេហួយដូន ស្របតាមខ្សែបន្ទាត់ដែល គណៈកម្មាការកំរិតព្រំប្រទល់លើកមុន បានអនុម័ត កាលពីថ្ងៃទី ១៨ មករា ឆ្នាំ ១៩០៧ ។ ស្នាមគំនូសរូបរាង ស្តីពី ព្រំប្រទល់ខាងលើ មានដាក់ភ្ជាប់នៅនឹងពិធីការ នេះស្រាប់។ 

មាត្រាពីរ ៖ ពីខាង ទីក្រុងលួងប្រាបាង វិញ ព្រំប្រទល់នេះឃ្លាតចេញពី​ ទន្លេមេគង្គ ភាគខាងត្បូង ត្រង់កន្លែងប្រសព្វមុខ ទន្លេណាមហួង ហើយបត់បែនតាមផ្លូវនេះរហូតដល់ទីប្រសព្វវា នៅ ភូខាវមៀង ។ ចាប់ពីនោះទៅ ព្រំប្រទល់នេះបត់បែនទៅតាមបន្ទាត់បែងចែកទឹក រវាង ទន្លេមេកុង និង ទន្លេមេណាម ហើយចាក់ចូលទៅក្នុង ទន្លេមេគង្គ ត្រង់ចំណុចឈ្មោះ កេងថាដាយ ស្របទៅតាមខ្សែបន្ទាត់ ដែលគណៈកម្មការកំរិតព្រំប្រទល់មុន បានអនុម័តហើយ កាលពីថ្ងៃទី ១៦ មករា ១៩០៦ ។

មាត្រាបី ៖ គណៈកម្មការកំណត់ព្រំប្រទល់ ដែលបានគ្រោងទុកហើយ ក្នុង ប្រការបួននៃសន្ធិសញ្ញាថ្ងៃនេះ នឹងត្រូសំរេចចិត្ត ហើយនឹងត្រូវគូស តាមពេលត្រូវការនៅលើដី នូវផ្នែកព្រំប្រទល់ដែលបានពោលរួចមកហើយ នៅក្នុង មាត្រាមួយ នៃពិធីការនេះ ។ ប្រសិនបើនៅពេលកំពុងប្រតិបត្តិការ កំរិតវាស់វែង រដ្ឋាភិបាលបារាំង ចង់បានសច្ចានុម័តិ ពីព្រំប្រទល់ក្នុងគោលបំណង នឹងយកបន្ទាត់តាមធម្មជាតិមកជំនួស បន្ទាត់ដែលបានសន្មត ន៎ុះ សច្ចានុម័តិនោះ មិនអាចធ្វើទៅបានឡើយ ទោះជាក្នុងករណីណាក៏ដោយ អោយតែមានការខូចខាត ប្រយោជន៏ប្រទេសសៀម ។ 

ជាភស្តុតាងនេះ បុណ្ណទូតនៃប្រទេសរៀងៗខ្លួន បានចុះហត្ថលេខា និង បានបោះត្រា នៅលើពីធីការ នេះស្រាប់។ 

ធ្វើជាពីរច្បាប់ នៅបាងកក ថ្ងៃទី ២៣ មិនា ឆ្នាំ ១៩០៧ 

ហត្ថលេខា៖ វ.កុល្លាំង (ដឺប្ល៉ង់សុី)

ឌេវវង្ស អរោប្រការ

ដើម្បីចម្លងចែក៖ 

ស៊ាន ប៉េងសែ

សន្ធិសញ្ញា បារាំង-សៀម ថ្ងៃ ២៣ មិនា ១៩០៧

 ដកស្រង់ចេញពី៖ សៀវភៅ គណៈកម្មាធិការព្រំដែនកម្ពុជា 
បោះពុម្ភលើកទី២ ដោយលោក ស៊ាន ម៉ាសាវ៉ាង 
អគ្គលេខាធិការ គណៈកម្មាធិការព្រំដែនកម្ពុជា 

សន្ធិសញ្ញាសំរេចនៅទីក្រុងបាងកក ពីថ្ងៃទី ២៣ មិនា ឆ្នាំ ១៩០៧ រវាងរដ្ឋាភិបាលសាធារណៈរដ្ឋ បារាំង និង រាជរដ្ឋាភិបាល ព្រះចៅប្រទេសសៀម (ធ្វើសច្ចានុម័តិ នៅទីក្រុងប៉ារីស នៅថ្ងៃទី ២១ មិថុនា ១៩៧)។ 

ប្រការមួយ ៖ រាជរដ្ឋាភិបាលប្រទេសសៀម បានផ្ទេរការគ្រប់គ្រងមកអោយ ប្រទេសបារាំងនូវ ដែនដី បាត់ដំបង សៀមរាប និង សេរីសោភ័ណ្ឌ ដែលមានកំរិតតាម មាត្រា២ នៃពិធីការ ស្តីពី ការកំរិតព្រំប្រទល់ ដាក់ភ្ជាប់មកជាមួយនេះស្រាប់។

ប្រការពីរ ៖ រដ្ឋាភិបាលប្រទេសបារាំង បានផ្ទេរ គ្រប់គ្រង ទៅឪ្យប្រទេសសៀម នូវដែនដី ដានសាយ និង ត្រាត ដែលមានព្រំប្រទល់ បញ្ជាក់តាម មាត្រា១ និង មាត្រា២ នៃពិធីការ នេះ មួយអន្លើដោយ កោះ នានា ខាងត្បូង ជ្រោយឡេមលឹង រហូតដល់ កោះគុត ក៏នៅក្នុងនោះផងដែរ។ 

ប្រការបី ៖ ការប្រគល់ដែនដីទាំងនេះ នឹងប្រព្រឹត្តទៅ ទាំងអស់គ្នា ទាំងសងខាងក្នុងកំឡុងរយៈពេល ២០ ថ្ងៃ បន្ទាប់ពីសន្ធិសញ្ញានេះ បានទទួលអោយសច្ចានុម័តិ។

ប្រការបួន ៖ គណៈកម្មការចំរុះមួយ ដែលមាននាយទាហាន និង អ្នករដ្ឋការបារាំង និង សៀម នឹងត្រូវបានចាត់តាំងឡើង ពីសំណាក់ប្រទេសគូភាគីទាំងពីរ ក្នុងកំឡុង៤ខែ បន្ទាប់ពីបានចុះអោយសច្ចានុម័តិលើសន្ធិសញ្ញានេះ ហើយទទួលបន្ទុកកំរិតព្រំប្រទល់ថ្មី។ គណៈកម្មការនឹងចាប់ផ្តើម ធ្វើការនៅពេលណាដែលឪកាសហុចអោយ ហើយបន្តធ្វើការអោយស្របទៅតាមពិធីការ កំរិតព្រំប្រទល់ដែលបានដាក់ភ្ជាប់ មកជាមួយសន្ធិសញ្ញានេះស្រាប់។

ប្រការប្រាំ ៖ បទបញ្ញាត្តិទាំងឡាយនៃសន្ធិសញ្ញាចាស់ កិច្ចព្រមព្រៀង និង អនុសញ្ញានានា រវាងប្រទេសបារាំង និង សៀម ណាដែលមិនបានកែប្រែ ដោយសន្ធិសញ្ញានេះ ត្រូវឋិននៅជាធរមានពេញបន្ទុក។

ធ្វើឡើងជាពីរច្បាប់ នៅទីក្រុងបាងកក

ថ្ងៃទី ២៣ មិនា ឆ្នាំ ១៩០៧ 

ហត្ថលេខា .  វ. កុល្លាំង (ដឺប្ល៉ង់សុី)

ឌេវវង្សេ វរោប្រការ

ដើម្បីចែកចំលង៖ 

ស៊ាន ប៉េងសែ